100 онооны бэлэн байдлын үнэлгээ танд юу хэлж өгөх вэ

MSCi — Management System Compliance Incorporation — нь менежментийн тогтолцооны стандарт бүрд зориулсан үнэгүй бэлэн байдлын үнэлгээний шалгах хуудас санал болгодог.

Шалгах хуудсыг бүрэн бөглөхөд байгууллагын бэлэн байдлыг 100 оноогоор үнэлж, үр дүнд үндэслэн хамгийн их анхаарал шаардлагатай хэсгүүд болон сайжруулах зөвлөмжийг тодорхойлно. Үнэлгээг бөглөхөд ойролцоогоор 15 минут шаардагдана.

Гэхдээ энэ оноог баталгаажуулалтын аудитын урьдчилсан дүн гэж ойлгож болохгүй. Онооны үндсэн зорилго нь байгууллага стандартын шаардлагын аль хэсэгт харьцангуй бэлэн, аль хэсэгт нэмэлт ажил шаардлагатай байгааг өөрийн үнэлгээний түвшинд харахад туслах юм.

Иймээс 100 онооны бэлэн байдлын үнэлгээ нь “аудитад тэнцэх үү?” гэсэн асуултад хариулах бус, харин “бид хаана байна, юунд түрүүлж анхаарах хэрэгтэй вэ?” гэдгийг тодорхойлоход зориулагдсан хэрэгсэл юм.

Оноо гэж юу вэ?

Оноо нь стандартын шаардлагуудын хэдийг нь байгууллага одоогийн байдлаар хангаж байгаа гэж өөрөө үнэлснийг илэрхийлэх хэмжүүр юм.

Асуулт бүр өөр өөр жинтэй бөгөөд бүх асуултын нийт жин 100 оноо болно. Илүү өндөр жинтэй асуултууд нь баталгаажуулалтын аудитын үеэр аудитор илүү их анхаарч, нотлох баримт болон бодит хэрэгжилтийг илүү нарийвчлан шалгах шаардлагатай хэсгүүдийг илэрхийлнэ.

Яагаад онооны жинг нуусан байдаг вэ?

Үнэлгээ бөглөж байх үед асуулт бүрийн жинг харуулахгүй байх нь зориудын шийдэл юм.

Учир нь асуулт өндөр жинтэй болохыг урьдчилан мэдсэн тохиолдолд хариулагч тухайн асуултад бусдаас өөрөөр хандаж, бодит нөхцөлөөс илүү эерэгээр үнэлэх эрсдэлтэй. Харин жинг нууснаар хариулагч асуултын ач холбогдлыг таамаглахгүйгээр байгууллагын бодит нөхцөлд тулгуурлан хариулах боломж нэмэгдэнэ.

Иймээс энэхүү үнэлгээний үнэ цэнэ нь өндөр оноо авахад бус, хариулт бодит, үнэн зөв байхад оршино.

Яагаад “Мэдэхгүй” гэсэн хариулт оноо авдаг вэ

Үнэлгээнд “Тийм”, “Хэсэгчлэн”, “Мэдэхгүй”, “Үгүй” гэсэн дөрвөн төрлийн хариулт ашиглана. Эдгээр нь тухайн асуултын жингээс хамааран дараах байдлаар оноо авна: Тийм – бүтэн оноо, Хэсэгчлэн – тал оноо, Мэдэхгүй – дөрөвний нэг оноо, Үгүй – тэг оноо.

“Мэдэхгүй” хариултад дөрөвний нэг оноо өгөх нь зориудын үнэлгээний зарчим юм. Учир нь тухайн хяналт байгаа эсэхийг мэдэхгүй байх нь хяналт огт байхгүй гэдгийг тодорхой мэдэж байгаатай ижил нөхцөл биш. Зарим тохиолдолд шаардлагатай үйл ажиллагаа байгууллагад хэрэгжиж байдаг боловч асуултад хариулж буй хүн тухайн процессын талаар мэдээлэлгүй, эсхүл нотлох баримтыг нь хараагүй байх боломжтой.

Мөн “Мэдэхгүй” хариултыг тэг оноотой болгосноор хариулагчид оноогоо бууруулахгүйн тулд баталгаагүй нөхцөлд “Тийм” гэж таамаглан хариулах эрсдэл нэмэгдэнэ. Иймээс тодорхойгүй байдлыг “Үгүй” хариултаас ялгаж үнэлэх нь өөрийн үнэлгээг илүү бодитой хийхэд чиглэсэн зохицуулалт юм.

Оноо юуг хэлж чадахгүй вэ?

Аудитад тэнцэх эсэхийг оноо урьдчилан хэлж чадахгүй.Баталгаажуулалтын аудитын шийдвэр нь аудитын тухайн үед гаргаж тавьсан бодит нотлох баримт, хэрэгжилтэд үндэслэн гардаг. Иймээс өөрийн үнэлгээний оноо нь аудитын эцсийн үр дүнг урьдчилан баталгаатай тодорхойлох боломжгүй.

Таны өгсөн хариулт бодит нөхцөлтэй бүрэн нийцэж байгаа эсэхийг оноо өөрөө тогтоохгүй.Оноо нь байгууллагынхаа нөхцөл байдлыг та хэрхэн үнэлж байгааг илэрхийлнэ. Харин үнэлгээний итгэл үнэмшил болон бодит нотлох баримт хоорондоо зөрөх тохиолдолд оноо бодит байдлаас илүү өөдрөг гарах боломжтой. Тиймээс бодит нөхцөл, хэрэгжилтийн түвшнийг мэргэжлийн зөрүүний үнэлгээгээр баталгаажуулах шаардлагатай.

Оноо нь хэрэгжүүлэх хугацаа болон зардлыг шууд тодорхойлохгүй.Ижил оноо авсан хоёр байгууллагын баталгаажуулалтад бэлэн болох хугацаа хэдэн сараар ч зөрөх боломжтой. Энэ нь байгууллагын байршлын тоо, илэрсэн зөрчлүүдийн хэд нь зөвхөн баримт бичгийн, хэд нь бодит хэрэгжилт болон ажилтны зан үйлтэй холбоотой асуудал болох, мөн удирдлага хэрэгжилтийг хэр хэмжээнд хариуцан удирдаж байгаагаас хамаарна.

Оноо бага гэж үнэлэгдвэл:

Анх удаа баталгаажуулалтын аудитад хамрагдаж буй байгууллагын эхний үнэлгээний оноо харьцангуй бага гарах нь түгээмэл. Энэ нь байгууллагын бодит чадавхаас илүүтэйгээр үйл ажиллагаагаа хэр түвшинд баримтжуулж, нотлох баримтаар баталгаажуулж байгааг илэрхийлэх тохиолдол байдаг.

Иймд шалгах хуудсаар өндөр жинтэй бөгөөд “Үгүй” эсхүл “Хэсэгчлэн” гэж үнэлэгдсэн асуултуудыг эрэмбэлэн авч үзэж, тухайн шаардлага бодитоор хэрэгждэггүй эсэх, эсвэл байгууллага хэрэгжүүлдэг боловч үйл ажиллагаагаа баримтжуулж, нотлох баримтаар баталгаажуулаагүй эсэхийг ялган тодруулах нь зүйтэй.